Yunus Emre

Söze târîh yidi yüz yidi-y-idi
Yûnus cânı bu yolda fidî-yidi

Risâletü’n Nushiyye eserinin sonlarındaki beyitinde geçen yukarıdaki bilgiler ışığında Hicri 707, Miladi 1308 tarihlerinde Yunus Emre’nin hayatta olduğuna ulaşabiliriz. Farklı mecmualarda belirtilen ve geneli itibariyle kabul gören bilgiler dahilinde ise Yunus Emre Miladi 1320 yılında seksen iki yaşında vefat etmiştir. Kimi kaynaklarda eğitim görmemiş olarak söz edilse de belli bir eğitim aldığı aşikârdır. “Ne elif okudum ne cim” sözlerinden ümmi olduğu anlaşılsa da “Mescid ü medresede çok ibadet eyledim” gibi ifadeleri ise tahsiline işarettir.

Yunus Emre bir derviş olarak Anadolu’nun doğusuna, İran ve Azerbaycan’a yolculuklar yapmış, buralarda tasavvufi fikirlerini yaymaya çalışmıştır.

Şeyhinin Tapduk Emre olduğunu kimi şiirlerinde ifade etmiştir. “Tapduk’un tapusında kul olduk kapusında” vb. mısralarında adını geçirdiği Tapduk Emre’ye bağlılığını dile getiren Yunus, bir şiirinde de kendisini “Taptuklu Yunus” olarak tanımlamıştır. Bazı kaynaklar Yunus’un yolunun Hacı Bektaş-ı Veli’ye dayandırmaktadır. Aynı kaynaklar Tapduk Emre’yi de Hacı Bektaş-ı Veli’nin halefi olarak gösterir. Fakat Yunus Emre’nin eserlerinde Hacı Bektaş-ı Veli’nin adı hiç geçmez. Yalnız Yunus’un tasavvuf anlayışıyla Bektaşi tarikatindeki anlayış arasında önemli paralellikler vardır.

Türk şiirinin öncüsü olan Yunus tasavvuf edebiyatı sahasında kendine has bir tarzın da kurucusudur. Ahmed Yesevi ile başlayan tekke şiiri geleneğine getirdiği özgün söyleyişle yeni bir soluk katmıştır. Yalnız halk ve tekke şiirinde değil, divan şiirinde de eserler veren Yunus Emre, tasavvufla beslenen dizelerinde insanın kendisiyle, nesnelerle, Allah’la olan ilişkilerini, ölüm, doğum, yaşam, adalet ve sevgi konuları dahilinde işlemeyi başardı. Tüm bunları çağının düşünüş tarzı ve kültürünü de göz önüne koyarak en yalın ve akıcı bir dille gerçekleştirdi.